EU Digital Decade: Data Act

De Data Act[1] (of Dataverordening) is op 12 september 2025 in werking getreden en geeft gebruikers meer zeggenschap over gegevens van verbonden apparaten of gerelateerde diensten, zoals auto’s en smartwatches of slimme thermostaten. Het doel hiervan is om te zorgen voor een eerlijke digitale economie, alsmede concurrentie en innovatie te stimuleren. De Data Act heeft behoorlijk wat gevolgen voor bedrijven die verbonden apparaten en gerelateerde diensten aanbieden binnen de EU. In deze blog benoemen we een aantal kernpunten uit de Data Act.

Waar richt de Data Act zich op?

De Data Act richt zich op data gegenereerd door slimme apparaten en op verschillende type gegevens, zoals productgegevens, gegevens van een gerelateerde dienst of metagegevens. Door middel van de Data Act worden onder andere de volgende zaken bewerkstelligd:

• Gebruikers van verbonden apparaten hebben makkelijker toegang tot hun gegevens;
• Gebruikers kunnen makkelijker overstappen naar andere clouddiensten en diensten van verschillende cloudaanbieders met elkaar verbinden;
• Overheidsinstanties kunnen, onder bepaalde omstandigheden, toegang krijgen tot data van derde partijen;
• Woningcorporaties kunnen, met geldige toestemming, data opvragen bij een leverancier van slimme thermostaten.

Rechten van gebruikers en verplichtingen van gegevenshouders

De gebruiker van een verbonden apparaat heeft het recht op toegang tot de data die het apparaat genereert. De Data Act legt uitgebreide informatieverplichtingen op aan de verkoper (of verhuurder) van een verbonden apparaat. De gebruiker mag de data die het apparaat genereert delen met derde partijen, gegevensontvangers. De gegevenshouder hoeft niet altijd de data vrij te geven, de Data Act voorziet ook in beperkingen. De Data Act biedt de gegevenshouder de mogelijkheid om het vertrouwelijke karakter van de data te beschermen. Zo mogen er maatregelen overeengekomen worden met de data ontvanger om bedrijfsgeheimen te beschermen, en mogen gebruikers en data ontvangers de verkregen data niet gebruiken om een concurrerend product te ontwikkelen. Ook mag de data houder een redelijke vergoeding vragen voor het delen van data indien de gegevensontvanger deze opvraagt voor professionele doeleinden.

Toezicht en leidraad van de ACM

De Data Act beslaat zowel persoonsgegevens als “gewone” gegevens, en is onder andere van toepassing op producenten van verbonden apparaten die binnen de EU op de markt gebracht worden en gebruikers van dergelijke apparaten binnen de EU. Het is een aanvulling op de AVG; de rechten die een individueel persoon heeft op grond van de AVG ten opzichte van zijn persoonsgegevens, gelden dus onverkort.

Sinds 21 november 2025 is de ACM bevoegd om toezicht te houden op de naleving van de EU Data Act. De ACM heeft op 11 september 2025 het conceptleidraad “Data delen (Data delen van verbonden producten en gerelateerde diensten), deze is gepubliceerd ter consultatie” gedeeld ter consultatie. Naar verwachting publiceert de ACM op korte termijn de definitieve versie.

Ben jij een gegevenshouder die data moet gaan delen onder de Data Act? Bij Halsten hebben we ervaringen hoe je dit mogelijk kan maken. Denk hierbij aan het opstellen van de algemene voorwaarden. Contacteer ons gerust.

Allard Koers
allard.koers@halsten.nl

Andrea Cuijpers
andrea.cuijpers@halsten.nl

Céline Teeuwen
celine.teeuwen@halsten.nl

Linde Lotte van de Ven
lindelotte.vandeven@halsten.nl

[1] Regulation (EU) 2023/2854 of the European Parliament and of the Council of 13 December 2023 on harmonized rules on fair access to and use of data and amending Regulation (EU) 2017/2394 and Directive (EU) 2020/1828 (Data Act).